//////

Archive for Grudzień, 2010

NAJISTOTNIEJSZY ELEMENT

Występujący w tej sferze dysonans między społeczną funkcją komunikowania, co ma miejsce w roz­winiętych społeczeństwach kapitalistycznych, a prywatnym wła­daniem środkami masowego przekazu jest jedną ze struktural­nych sprzeczności współczesnego kapitalizmu, egzemplifikacją sprzeczności między jego bazą a nadbudową.Elementem najistotniejszym do zrozumienia społecznej roli komunikowania masowego w państwie socjalistycznym oraz jego odmienności w odniesieniu do roli, jaką ono pełni w państwie kapitalistycznym jest marksistowsko-leninowska koncepcja wol­ności informacji. Zasadza się ona — ujmując ogólnie — nie na głoszeniu formalnej wolności druku, jak to miało i ma miejsce w ustroju kapitalistycznym, a na stworzeniu takich warunków, które winny czynić z niej wolność rzeczywistą dla najszerszego ogółu społeczeństwa.

STWORZONE WARUNKI

Warunki takie stwarza przede wszystkim uspołecznienie środków komunikowania, czyli oparcie ich na za­sadach ekonomicznych, jakie obowiązują w państwie socjalistycz­nym. Jeśli w państwie tego typu wszystkie podstawowe środki produkcji są własnością całego społeczeństwa, to cóż mogłoby uzasadniać inny sposób władania środkami wytwarzania infor­macji?Przeciwstawianie burżuazyjnej koncepcji formalnej wolności prasy koncepcji socjalistycznej znaleźć można w myśli politycz­nej K. Marksa, którą rozwinął i dostosował do innego jakościowo etapu — etapu zorganizowanego ruchu robotniczego — W. I. Le­nin. Marksistowsko-leninowska koncepcja wolności prasy wysuwa na pierwszy plan kwestię odpowiedzialności twórcy informacji za jej treść i społeczne oddziaływanie, zgodnie z zasadą, że tylko prasa odpowiedzialna jest wolna.

WOLNOŚĆ INFORMACJI

Uwagi W. I. Lenina na temat wolności informacji dotyczą prasy drukowanej, radio w swej funkcji środka masowego prze­kazu pojawiło się bowiem dopiero u schyłku jego życia. Niemniej koncepcję wolności informacji, tak jak ją widział W. I. Lenin, można odnieść do wszystkich funkcjonujących obecnie środków masowego przekazu, również radia i telewizji, one to bowiem jeszcze bardziej uwydatniają aktualność leninowskiej teorii w odniesieniu do społecznego charakteru informacji i jej roli w wy­chowaniu społeczeństwa.

WOLNOŚĆ INFORMACJI DZIŚ

Słowa W. I. Lenina o radiu jako „gazecie bez papieru i bez odległości” są pewną wskazówką metodologiczną, która pozwala określić rolę całego skomplikowanego procesu komunikowania za pomocą nowoczesnych środków przekazu umożliwiających swobodny dostęp do informacji wszystkim członkom społeczeń­stwa socjalistycznego.Dziś wolność informacji, tak jak ją pojmują marksiści, jest kategorią, która winna być podporządkowana nadrzędnemu ce­lowi działalności wszystkich mass mediów — wychowaniu społe­czeństwa w duchu wartości socjalizmu:„Od czasów Lenina nastąpiło wielkie zróżnicowanie prasy, programów radia i rozwijającej się telewizji. Środki te z dostępnych wąskim kręgom odbiorców stały się masowe, dostępne dla wszystkich.

STOSOWANIE DO RODZAJÓW

Można by więc sto­sownie do rodzajów treści przekazywanych za ich pośrednictwem mó­wić (…) o takich funkcjach tych środków, jak: polityczna, ekonomiczna, społeczna i kulturalna lub informacyjna, publicystyczna, oświatowa i roz­rywkowa. Bez względu na to, ile funkcji wydzielimy, należy podkreślić, że za ich pośrednictwem realizowane jest wychowanie społeczeństwa”.Wolność informacji jest zarówno czynnikiem współdecydują­cym o charakterze politycznej organizacji społeczeństwa, jak i jednym z podstawowych praw człowieka. Stąd też spór o jej kształt tak bardzo ważny w sporze o kształt demokracji w ogóle. Pośrednim tego dowodem jest również nie mający precedensu międzynarodowy, czy wręcz globalny, zasięg kontrowersji doty­czącej zakresu wolności informacji.

AKTUALNOŚĆ SŁÓW

I. Lenina, że dopóki socjalizm będzie współegzy- stował z kapitalizmem, dopóty sprawa wolności w ogóle, a więc także i wolności informacji, będzie źródłem ostrych kontrowersji, a burżuazja nieraz „podniesie przeciwko nam sztandar wolności”.O   aktualności tych słów wypowiedzianych kilkadziesiąt lat temu można niejako naocznie się przekonać dzisiaj, kiedy to z hasła wolności kapitalizm usiłuje uczynić swój symbol. Ale równie aktualna jest także w dzisiejszych polemikach teza W. I. Lenina, że „wszelka wolność jest kłamstwem, jeśli ona przeczy interesom uwolnienia pracy od ucisku kapitału”.

CZYNNIKI SPRZYJAJĄCE DIALOGOWI KULTUR

Przesłanki umożliwiające dialog kultur za pośrednictwem ko­munikowania masowego są różnorodne. Co się tyczy kultury so­cjalistycznej, tó wspomnieć należy zwłaszcza o dwóch takich przesłankach. Pierwsza z nich to bogactwo wartości, które tkwią w niej samej i które zasługują na to, by zostać włączone i upo­wszechnione w innych systemach kulturowych. Druga — to otwarty charakter samej kultury socjalistycznej, który jest jej immanentną cechą przejawiającą się w dążności do „przyswoje­nia wszelkich autentycznych wartości powstających w rozwija­jącej się kulturze światowej”.Charakteryzując funkcje wychowawcze kultury socjalistycz­nej stwierdziliśmy, że jedną z nich jest kształtowanie osobowości człowieka w duchu internacjonalizmu i współpracy z innymi na­rodami oraz poszanowania dla ich odmienności. Jest to wystar­czającym dowodem na otwartość kulturalną.