//////

Archive for Sierpień, 2010

KONCEPCJA SPOŁECZNA

Wybór pada często na koncepcję „społecznej odpowiedzialności komu­nikowania”, która nawiązuje genetycznie do stworzonej na użytek we­wnętrzny państw kapitalistycznych koncepcji j,społecznej odpowiedzialności prasy” (social responsibility of the press).Koncepcja, o której mowa, odrzuca — jak to określają jej rzecznicy — dwa skrajne modele komunikowania, z których każdy ma więcej wad niż zalet. Te skrajne modele to: nieograniczona wolność informacji oraz ko­munikowanie kontrolowane przez państwo. Twórcy koncepcji nie odżegnują się całkowicie od kontroli przekazów informacyjno-kulturowych, lecz wyo­brażają ją sobie zupełnie inaczej: nie jako zewnętrzne sterowanie komu­nikowaniem przez państwo, lecz jako sterowanie wewnętrzne przez po­czucie odpowiedzialności twórcy przekazów.

RZECZNICY KONCEPCJI

Rzecznicy koncepcji akcentując potrzebę aktywnej kontroli społecznej nad mass mediami zastrzegają jednak, że chodzi im nie o kontrolę zinsty­tucjonalizowaną, lecz spontaniczną, nie sterowaną przez organy państwo­we. Nie kwestionują oni też w zasadzie obecnej formy funkcjonowania środków masowego przekazu w państwie kapitalistycznym, tj. prywatnej własności, postulują jednak swoiste ich „uspołecznienie” rozumiane jako szersze uczestnictwo różnych grup i środowisk społecznych w procesie po­wstawania i rozpowszechnienia informacji. „Jednym z najważniejszych czynników, które kształtują życie społeczeństwa — stwierdza zachodnio- niemiecki socjolog prasy, M. Uwe — jest komunikowanie masowe. Jeśli ma ono temu społeczeństwu służyć w optymalnym stopniu, musi podlegać jego kontroli”.

OMAWIANA KONCEPCJA

Omawianej koncepcji można postawić zarzut utopijności, nie propo­nuje ona bowiem instytucjonalnych gwarancji egzekwowania odpowiedzial­ności twórcy za treść przekazów, które tworzy, a jedyne sankcje za nie­odpowiedzialność, tworzenie treści społecznie szkodliwych, widzi w sferze moralnych osądów takich działań. Zarzut dotyczy zwłaszcza braku zwery­fikowanych kryteriów oceny odpowiedzialności, same kategorie aksjolo­giczne takich kryteriów bowiem nie dostarczają. Niemniej, zasługuje w tej koncepcji na aprobatę akcentowanie moralnej i społecznej odpowie­dzialności twórców przekazów, co można odczytać jako krytykę liberali- stycznej tezy, że „tylko całkowita wolność może być moralna”. Pora postawić pytanie, jak teoria marksistowska określa sto­sunek twórcy do kwestii odpowiedzialności. Jest to zresztą w kategoriach najbardziej ogólnych pytanie o kształt i granice wol­ności, która ma sens tylko wtedy, jeśli jest powiązana z odpo­wiedzialnością.